By clicking “Accept all cookies”, you agree to the storage of cookies on your device to improve site navigation, analyze site usage, and assist with our marketing efforts. Check out our Privacy Policy for more information.

Een gesprek met René Boer over de gladde stad en wat we verliezen als we haar laten polijsten…

Expert View

Verhalen van:

Eliza Dijkema

Interview door:

May 27, 2026

In een gesprek met schrijver en stedelijk denker René Boer verkennen we wat er op het spel staat als steden steeds verder opgepoetst worden, en waarom juist het onafgemaakte, het experimentele en het tijdelijke zo onmisbaar is voor de stad van morgen. Wat is er nodig om ruimte te houden voor wat nog moet ontstaan?

Wat bedoelt u met Smooth City, de titel van uw laatste boek, en hoe ziet u dit werkelijkheid worden in Amsterdam-Noord?

Mijn boek gaat over de gepolijste of gladde stad. Een term die mensen ook wel gebruiken is de 'aangeharkte stad'. Het is een waarschuwing voor overperfectionering, optimalisering en efficiëntiedenken. In mijn ogen zijn dit kenmerken van de hedendaagse samenleving, die zich vooral manifesteren in steden. De neiging naar perfectionering zie je bijvoorbeeld in het NDSM-gebied, dat zich ontwikkelt van een vrije ruimte voor kunstenaars naar een gebied met dure appartementen, sjieke horeca en prijzige festivals. Vergelijkbare ontwikkelingen zie je in andere delen van Noord, zoals Overhoeks en het Hamerkwartier. Het worden plekken die geen ruimte meer bieden aan nieuwe generaties om hun eigen stad mede vorm te geven. Tijdelijke initiatieven, waarvan er in Noord veel zijn, kunnen juist een aanjager zijn van die 'smoothness',  maar soms ook ruimte bieden voor experiment.

U stelt dat het streven naar perfect uitziende steden het democratische karakter van een stad ondermijnt. Kunt u dit toelichten aan de hand van een voorbeeld uit Amsterdam-Noord?

Democratie gaat over meer dan één keer in de vier jaar stemmen. Het gaat ook over ergens onderdeel van uitmaken. In steeds grotere delen van Noord is het voor een steeds grotere groep mensen onmogelijk om mee te doen, of überhaupt een plek te vinden om te wonen. Als actiegroepen als Red Amsterdam Noord en Verdedig Noord een locatie zouden willen in het hart van die nieuwe ontwikkelingen, dan is die er simpelweg niet. Het democratisch gehalte van de stad staat onder druk. Veel van die 'smooth' plekken ontstaan door de dominantie van het streven naar perfectie. Dat wordt de norm voor gebouwen, de openbare ruimte, en ook voor mensen zelf. Iets dat niet is opgewaardeerd volgens die normen, past er niet meer in. Dat noem ik ook wel de 'zachtere kant' van uitsluiting.

Geen items gevonden.
Geen items gevonden.
We zijn drie jaar verder sinds het verschijnen van uw boek. Wat is er met uw analyse gedaan? Merkt u een verandering in het publieke gesprek over stedelijke ontwikkeling?

Wat ik mooi vind, is dat het boek weerklank vindt bij een nieuwe generatie. Maar ik geef ook lezingen voor ambtenaren. Er wordt nu echt anders gedacht over stedelijke ontwikkeling. Tegelijkertijd zijn de grote drijvende krachten achter de smoothcultuur moeilijk te bestrijden. Stijgende huizenprijzen ga je niet gemakkelijk keren; dat vergt een veel grotere maatschappelijke tegenbeweging. En los daarvan vraagt het ook dat beleidsmakers op lokaal niveau begrijpen dat er iets moet veranderen. Bijvoorbeeld door samen met bewonersgroepen als Verdedig Noord naar gebiedsontwikkeling te kijken. En door niet alles perfect te willen maken, maar ruimte te laten voor wat nog kan ontstaan. Dat vraagt een andere manier van denken.

Wat zou u aan de Amsterdamse coalitieonderhandelingen (en het nieuwe stadsbestuur) willen meegeven?

Ik hoop dat er een stadsbestuur komt dat meer tegenwicht biedt aan Den Haag, en in het bijzonder aan het woonbeleid dat gentrificatie in de hand werkt. De strijdlust van een stad als Amsterdam richting nationaal beleid is hard nodig. Daarnaast geloof ik in buurtinitiatieven en actiegroepen, en ik hoop dat bottom-up initiatieven ruim baan krijgen. Dat we op lokale schaal de perfectionerings- en controledrang los kunnen laten. Zodat er bij de NDSM niet alleen dure appartementen komen, maar ook weer ruimte is voor experiment. Voor iets dat niet direct veel geld oplevert, maar meerwaarde heeft voor een nieuwe generatie Amsterdammers. Tijdelijke initiatieven hebben die ruimte nodig om zich te kunnen bewijzen. Hoe houden we dat toegankelijk? Daar moeten we het met elkaar over hebben.

Geen items gevonden.
Geen items gevonden.
Geen items gevonden.
Geen items gevonden.

#WhereCuriousWorks