By clicking “Accept all cookies”, you agree to the storage of cookies on your device to improve site navigation, analyze site usage, and assist with our marketing efforts. Check out our Privacy Policy for more information.

De prijs van tijdelijkheid - Noord verkent #1

Article

Verhalen van:

Sytze Simonse

Interview door:

Joshua Walter / NOCTURMAX ©

June 8, 2026

Bij de eerste editie van Noord verkent... kwamen Noordelingen bij elkaar voor ontmoeting en gesprek. De passie voor deze plek, hun plek, was voelbaar. Noord verandert; er staat iets op het spel. Vandaag zijn dat de tijdelijke initiatieven die het stadsdeel vormen. Tijdens 'Voorbij de tijdelijkheid' onderzoeken we wat tijdelijkheid precies is en waarom de tijdelijke initiatieven zo waardevol zijn?

Bij de entree van A Lab worden de bezoekers welkom geheten. Elk wordt gevraagd een sticker te kiezen met daarop een categorie: bewoner, ondernemer, initiatiefnemer, ontwikkelaar of ambtenaar. Dat blijkt lastig; de meesten zijn een combinatie. In de "Geestelijke Garderobe" vullen bezoekers een kaartje in met daarop de "beer" die ze achterlaten bij het ophangen van de jas. Welke blokkade heb je in het hoofd, waardoor je niet helemaal open staat voor wat de ander te zeggen heeft? Op de binnenplaats van A Lab is muzikant Benjamin Fro al begonnen met de soundcheck. De lome, soulvolle melodieën kaatsen af tegen de hoge buitenmuren.

In de Playground opent Dymphie Braun de middag. Ze geeft het woord aan Árpád, directeur van A Lab, die de uitdagingen in Noord onderstreept. Yassmine El Ksaihi, stadsdeelbestuurder in Amsterdam-Noord, die daarna het podium betreedt, benadrukt dat beslissingen die 20 jaar terug gemaakt zijn, niet per definitie nog passend zijn in de huidige tijd en dat we daar kritisch naar moeten blijven kijken. Ze doet een oproep aan de bezoekers om "te schuren met elkaar": het lastige gesprek niet uit de weg gaan. De uitgedeelde bingokaart kan daarbij helpen: je vult hem in door iemand van een andere categorie te spreken. Dan is het tijd voor de bezoekers om in het gebouw op ontdekking te gaan en te leren wat "tijdelijk" betekent.

Wat is tijdelijk?

In het souterrain staat Rins Lindeman van ontwerpbureau Muzus met pittenzakjes en een lijst stellingen waarmee hij aan het denken zet over wat echt belangrijk is. Met gekleurde stickertjes wordt gestemd en ontstaat direct een inhoudelijk gesprek tussen bezoekers.

Verderop in het pand spreekt Hans Karssenberg van STIPO. Met het Stadsmakersfonds helpt de organisatie initiatieven voorbij de tijdelijkheid. Zelf werd hij door schade en schande wijs. De Rotterdamse Agniesebuurt, een voorheen "slechte" wijk, werd mede door zijn organisatie nieuw leven ingeblazen. Verschillende initiatieven maakten de wijk leefbaarder. Toen ze na enkele jaren besloten het pand dat ze huurden met de organisatie te kopen, kwamen ze bedrogen uit: in de tijd dat zij zich er hadden gevestigd, was de waarde van het pand gestegen van een half miljoen naar 6,5 miljoen. Ze mochten betalen voor de waarde die ze zelf hadden gecreëerd. Ze waren naïef geweest en Hans trok er een belangrijke les uit: wees bewust van de waarde die je creëert. En spreek de taal van spreadsheets, want die wordt wél begrepen door beleidsmakers en ontwikkelaars.

Pas als we wisselen van perspectief, besef je hoe complex de wereld is. Als je verschillende belangen moet wegen, wat kies je dan? Daarbij helpt de serious game van ontwerpbureau UUM. Samen met bezoekers verkennen zij de verschillende mogelijkheden voor gebiedsontwikkeling: wat blijft, wat gaat? De spelregels blijken best lastig en dat is tekenend voor de echte wereld, waarin regels en normen vaak een obstakel lijken.

Geen items gevonden.
Geen items gevonden.

Loslaten en wegkijken

Terug in de Playground maakt de foto-expositie Wat Niet Mag Wijken nog eens goed duidelijk waar het om draait: elke foto heeft ineens meer betekenis. Het plenaire deel begint; tijd om de diepte in te duiken.

Als eerste aan het woord is lector Grootstedelijke vraagstukken Stan Majoor. Hij legt uit waarom tijdelijkheid lastig is, niet alleen in Noord, maar voor ons als Nederlanders met een sterke plancultuur. Plannen ligt in onze aard; we moeten nu eenmaal zuinig omgaan met onze ruimte. We gaan daarbij vaak uit van een "standaardburger": een persona wiens voorkeuren onveranderd vaststaan. Die burger bestaat natuurlijk niet, wat bekrachtigd wordt door de korte video's door met bewoners, ondernemers en initiatiefnemers uit Noord O Wat Een Verhaal die de sprekers afwisselen: diverse bewoners pitchen over visie over de kansen en oplossingen boven het IJ. De kunst bestaat er volgens Stan daarom uit onze plandrang wat vaker los te laten.

Na Stan Majoor betreedt Michel Scholte het podium. Hij vertelt over de stadswandeling die hij maakte met zijn vader, zelf uit Noord afkomstig. Het Noord dat zijn vader kende, bestaat niet meer. Tijdelijkheid is nu eenmaal van alle tijden. Vervolgens maakt hij duidelijk hoe groot de rol van "prijs" is in ons leven. Pas als aan iets een prijs kan worden gehangen, schatten we het op waarde. Grip krijgen op die term, "prijs", is dus essentieel en de term moet worden opgerekt. De true price is namelijk veel meer dan welvaart alleen: het omvat ook welzijn, waardigheid, wetenschap en weerbaarheid. Als je prijs breder interpreteert, kun je aan de hand van staafdiagrammen en tabellen ook aan financiële instellingen laten zien wat een tijdelijk initiatief waard is.

De derde en laatste spreker is Wouter Veldhuis, stedenbouwkundige en oprichter van MUST. "De omgeving van de mens is de medemens", citeert hij de Rotterdamse dichter Jules Deelder. Het is niet de eerste keer dat er gespiegeld wordt aan die andere grote Nederlandse stad. De regel van Deelder raakt volgens hem de essentie: de stad is een verzameling medemensen. Ons samenleven is gebaseerd op het vertrouwen dat we in elkaar hebben. We willen uiteindelijk allemaal hetzelfde: een fijne leefomgeving. Wouter pleit daarom voor de "schaduwstad": sommige gebieden tijdelijk bewust buiten het zicht van de politiek, het burgersysteem en investeerders houden. Eventjes wegkijken, en vertrouwen dat er iets moois uit voortkomt.

Geen items gevonden.
Geen items gevonden.

Botsende belangen

Het panelgesprek begint. Michel Scholte keert terug op het podium en wordt vergezeld door Anneke Veenhoff (gemeenteraadslid voor PRO), Brahim Abid (stadsdeelvoorzitter Amsterdam-Noord), Eric-Jan de Rooij (projectontwikkelaar bij Lingotto) en Tessa Hermelink (Wat Niet Mag Wijken & de Ceuvel). Al snel wordt duidelijk welke belangen botsen: de ontwikkelaar legt verantwoording af aan investeerders, de ambtenaar heeft normen en regels te volgen. Tijdelijkheid - spontaan en ongepland - laat zich daar moeilijk in vangen.

Hoe ga je daarmee om? Michel grijpt terug op etymologie: het woord "complex" komt van com en plectere - samen vlechten. Complexe opgaven kun je dus alleen sámen het hoofd bieden: bewoners, ondernemers, bestuurders en ontwikkelaars die elk hun eigen kennis en waarden inbrengen. Maar vlechten vraagt wat van het systeem. Harde normen en vaste kaders laten weinig ruimte voor initiatieven die het net anders aanpakken. Neem Noordoogst, waar sport en stadslandbouw samenkomen: welke norm geldt daar dan - die voor sport, groen of cultuur? Vlechten betekent samen het plan maken, maar ook soepel omgaan met normen, en vertrouwen geven in plaats van controle willen houden. "Is er ruimte om te vlechten? Ik denk dat we het al doen," reageert Brahim. Alleen lijkt de zaal daar anders over te denken: als Tessa het woord neemt, schaart het publiek zich met applaus achter haar. Het gevoel in de zaal is helder; de vraag is of de politiek dat gevoel kan omzetten in daden. Met die open vraag gaan we naar de borrel - om alvast zelf te beginnen met vlechten.

De eerste editie van Noord verkent... zit erop. "Tijdelijkheid" is geen abstracte term meer: we hebben gezien wat tijdelijke initiatieven waard zijn, en geleerd hoe je die waarde uitdrukt. De vraag wie daar nu mee aan de slag gaat, blijft nog even hangen. Stof genoeg voor een volgende editie. Hopelijk met nog meer bezoekers uit alle categorieën, zodat we kunnen blijven schuren en schaven aan een nog mooier Noord.

De foto's in dit artikel zijn gemaakt door Joshua Walter / NOCTURMAX.

-----
Amsterdam-Noord bruist van ideeën, initiatief en ondernemerschap. Maar terwijl het stadsdeel verandert, groeien de ruimtelijke en sociale uitdagingen mee. Noord verkent… brengt Noorderlingen, ondernemers en Gemeente Amsterdam samen in een reeks bevlogen middagen. Met inspirerende talks, vernieuwende voorbeelden en een avontuurlijk, interactief programma verkennen we wat er speelt in de voorhoede. En stellen we de vraag: hoe kan het óók? Noord verkent... is een initiatief van De Aanpakkers, georganiseerd door de makers van Curious About... A Lab Amsterdam en Vandejong. Deze editie van Noord verkent is tot stand gekomen in samenwerking met Aanpak Noord.

Geen items gevonden.
Geen items gevonden.

#WhereCuriousWorks