Albert Gast: "Goede vormgeving zorgt ervoor dat onderzoek meer impact krijgt"

Hoe is het om als vrouw te ondernemen in Amsterdam-Noord? In opdracht van stadsdeel Noord onderzocht A Lab member Albert Gast van Think+Do welke ervaringen vrouwelijke ondernemers hebben, tegen welke obstakels zij aanlopen en welke rol netwerken en het stadsdeel kunnen spelen bij hun ontwikkeling. Voor het onderzoek sprak hij zeventien ondernemers uit uiteenlopende sectoren. Samen met mede-A Labbers Wytze Veenstra en Annelies Vlasblom vertaalde hij de resultaten naar een toegankelijk en visueel rapport. We spraken Albert over het onderzoek, de ontmoetingen die hem zijn bijgebleven en de kracht van samenwerken binnen A Lab.

Kun je meer vertellen over de opdracht?

‘Het project is ongeveer een jaar geleden begonnen. Via Arpád kwam de vraag wie het onderzoek wilde uitvoeren. Ik ben vervolgens in stadsdeel Noord gaan onderzoeken waar vrouwelijke ondernemers tegenaan lopen, welke netwerken er al zijn en hoe die netwerken beter in hun voordeel kunnen worden ingezet.

In totaal heb ik zeventien vrouwelijke ondernemers geïnterviewd. Daarbij wilde ik verschillende vormen van ondernemerschap zichtbaar maken en zorgen voor een brede, multiculturele representatie. Dat was in het begin nog wel een uitdaging.

Ik sprak onder andere vrouwen die als rolmodel kunnen dienen voor mbo-studenten, zoals de directrice van een advocatenkantoor. Op basis van de gesprekken hebben we verschillende ondernemersprofielen ontwikkeld. In het rapport hebben we ook beschreven wat vrouwelijke ondernemers van stadsdeel Noord verwachten, hoe het stadsdeel hen kan helpen bij het opbouwen van een netwerk en welke rol de ondernemers daar zelf in kunnen spelen.’

Welke onderwerpen kwamen tijdens het onderzoek naar voren?

‘Een aantal grote thema’s kwam steeds terug. Vrouwelijke ondernemers krijgen moeilijker toegang tot krediet of een lening en worden minder snel serieus genomen. Een ondernemer die financiering wilde aanvragen voor haar kinderopvang kreeg bij de bank bijvoorbeeld de vraag: “Heeft uw man een goede baan?” Dat laat zien dat er nog steeds aannames bestaan over wie als een geloofwaardige ondernemer wordt gezien.

Sommige vrouwen zijn daarnaast uit noodzaak ondernemer geworden. Een van de geïnterviewden had na haar rechtenstudie bijvoorbeeld niet het netwerk waarop anderen konden terugvallen via hun studievereniging of familie. Ondernemerschap werd voor haar een manier om zelf kansen te creëren.

Uit het onderzoek blijkt dat er nog veel te winnen valt. Vrouwelijke ondernemers zijn veerkrachtig, werken veel samen en leveren met hun ondernemingen vaak een maatschappelijke bijdrage. Tegelijkertijd krijgen ze te maken met structurele tegenwerking. Ook stadsdeel Noord kan nog meer betekenen bij het toegankelijk maken van netwerken, kennis en ondersteuning.’

De resultaten van het onderzoek vormden voor stadsdeel Noord aanleiding om samen met Calamity Jane een campagne te ontwikkelen. Daarin werden vrouwelijke ondernemers als rolmodellen zichtbaar gemaakt en kwamen citaten en ervaringen uit het onderzoek terug.

Hoe is de samenwerking met andere A Labbers tot stand gekomen?

‘We hebben samen met Arpád gekeken wie binnen A Lab een rol in het project zou kunnen spelen. Ik kende Wytze Veenstra al. Hij heeft de interviews gevisualiseerd en op basis van de gesprekken verschillende persona’s ontwikkeld.

De vormgeving van het rapport is gedaan door Annelies Vlasblom van Zeppa. Zo kwamen binnen het project onderzoek, gespreksvisualisatie, illustratie en grafische vormgeving bij elkaar.’

Hoe heeft die samenwerking de uitkomst versterkt?

‘De vormgeving en visualisaties van de andere A Labbers hebben het onderzoek echt versterkt. De visuele ondersteuning heeft voor een grotere impact gezorgd.

Onderzoeksresultaten kunnen behoorlijk abstract zijn. Door de interviews te visualiseren en de informatie helder vorm te geven, werd het rapport toegankelijker en kwamen de ervaringen van de ondernemers beter naar voren. De goede vormgeving heeft ook ontzettend geholpen bij de ontvangst van de data door het stadsdeel.’

Waar ben je binnen dit project het meest trots op?

‘Ik ben er trots op dat het onderzoek goed is ontvangen door het stadsdeel. De uitkomsten bevestigden verschillende onderwerpen waar het stadsdeel al mee bezig was en boden tegelijkertijd nieuwe inzichten.

Ook ben ik trots op de campagne die stadsdeel Noord naar aanleiding van het onderzoek samen met Calamity Jane heeft ontwikkeld. Daarmee werden de verhalen en ervaringen uit het onderzoek op een andere manier zichtbaar gemaakt.

Hoewel er vanuit het stadsdeel nog geen vervolgopdracht is gekomen, heeft het project wel tot veel andere samenwerkingen geleid. Met Annelies heb ik daarna nog twee projecten gedaan. Ze heeft onder andere identiteiten vormgegeven voor merkworkshops die ik geef.

Daarnaast heb ik gewerkt aan Scolomorialis en aan de opzet van communicatiestrategieën. Ook was ik betrokken bij Verbeter Buren, een project dat zich richt op het oplossen van conflicten tussen bewoners. Een eerste samenwerking binnen A Lab kan dus echt de basis vormen voor nieuwe projecten.’

‍

Welke ontmoeting uit het project vergeet je niet meer?

‘Een aantal respondenten is me sterk bijgebleven. Ik sprak verschillende krachtige vrouwelijke ondernemers die ondanks veel weerstand hun plek hebben weten te veroveren.

Ik vond het bijzonder dat sommige vrouwen heel persoonlijke verhalen met mij wilden delen. Hun openheid maakte zichtbaar hoeveel doorzettingsvermogen er achter hun ondernemerschap zit, maar ook tegen welke structurele problemen zij nog steeds aanlopen.’

Het onderzoek laat zien dat vrouwelijk ondernemerschap in Amsterdam-Noord niet los kan worden gezien van toegang tot financiering, professionele netwerken en maatschappelijke beeldvorming. Tegelijkertijd toont het project hoe samenwerking tussen verschillende disciplines kan helpen om onderzoeksresultaten toegankelijker en zichtbaarder te maken.

Meer weten over de ervaringen van vrouwelijke ondernemers, de belangrijkste onderzoeksresultaten en de campagne die stadsdeel Noord samen met Calamity Jane ontwikkelde? Lees dan ook het uitgebreide achtergrondartikel op de website van A Lab.

Meer weten over de ervaringen van vrouwelijke ondernemers in Amsterdam-Noord, de belangrijkste onderzoeksresultaten en de campagne?

Lees dan hier over het project.

‍